منطقه عملیاتی والفجر ۸

منطقه فاو علاوه بر ارزش سیاسی – نظامی و موقعیت جغرافیایی و طبیعی منحصر به فرد به لحاظ فراهم سازی امکان حضور مقتدرانه ایران در خاک عراق دارای ارزش استراتژیک بود و نیز معظلات ناشی از عدم تامین مناطق عملیاتی پیشین و مقابله با فشارهای دشمن پس از تصرف منطقه را مرتفع میکرد. زیرا باتلاقی بودن سواحل رودخانه اروند در هر دو سو و نیز وجود عارضه کارخانه نمک ، عملا بیشتر زمین منطقه را برای دشمن غیر قابل استفاده کرده بود و این مسئله کارایی زرهی ارتش عراق را کاهش میداد. همچنین احاطه اب از سه قسمت موجب شده بود پدافند در برابر دشمن فقط در یک سمت انجام شود و اسیب پذیری از جناحین را کاهش دهد . علاوه بر ان کوتاه بودن عقبه نیروهای خودی پوشش مناسب منطقه برای پدافند هوایی ، تسلط اتش بر روی خطوط و عقبه دشمن امکان رعایت اصل غافلگیری ، محدود بودن زمین و عمق قابل دسترس از جمله عواملی بودند که بر میزان امیدواری ها نسبت به کسب پیروزی می افزود. اما در عین حال با توجه به ویژگی های خاص منطقه ، مساله عبور از رودخانه و پشتیبانی عملیات ، احداث پل ، تردد قایق ها به ساحل دشمن و پهلو گرفتن انها در ساحل رودخانه هر کدام به عنوان موانعی بودند که برداشتن انها بر سر راه به سادگی امکان پذیر نبود به همین دلیل در طرح ریزی عملیات تدابیر ویژه ای برای رفع انها اتخاذ شد.

منطقه فاو در حوزه استحفاظی سپاه هفتم عراق قرار داشت و طول خط پدافندی اروند رود را با دو لشکر 15 و 26 پیاده و یگان هایی از نیروی دریایی پوشانده بود. برای اجرای عملیات چهر مرحله تعیین شد:

1 ) عبور از رودخانه و شکستن خط و پاکسازی سرپل به دست امده

2 ) تصرف شهر فاو رسیدن به خور عبدالله و استقرار در منطقه مثلثی شکل شمال شهر و استقرار در پایگاه دوم موشکی در شمال غربی شهر

3 ) پیش روی تا ابتدای کارخانه نمک و تشکیل خط دفاعی به موازات این منطقه از ساحل اروند تا خور عبدالله

4 ) رسیدن به زمین انتهای کارخانه نمک و کانال انتهای کارخانه واقع در جاده ام القصر تا ساحل اروند.

برای اجرای این چهار مرحله عملیات در منطقه فاو ، دو قرارگاه اصلی و شش قرارگاه فرعی زیر نظر قرارگاه خاتم الانبیا در نظر گرفته شد. قرارگاه کربلا مسئولیت شکستن خط در محور اسکله چهار چراغ و شهر فاو ، ادامه عملیات روی جاده فاو- البحار و تامین جناح راست عملیات را بر عهده داشت. قرارگاه نوح مسئولیت شکستن خط در سمت چپ قرارگاه کربلا و مقابل پایگاه موشکی عراق ادامه عملیات روی جاده فاو – ام القصر و تامین جناح چپ عملیات را عهده دار بود. قرارگاه فرعی یونس 1 تحت امر قرارگاه نوح با ناو تیپ کوثر ماموریت تصرف اسکله العمیه را بر عهده داشت.قرارگاه یونس2 نیروی دریایی ارتش تحت امر قرارگاه خاتم الانبیا ماموریت تصرف اسکله البکر را بر عهده داشت. قرارگاه رعد نیروی هوایی ارتش ماموریت پشتیبانی هوایی و پدافند هوایی را بر عهده داشت. قرارگاه شهید سلیمان خاطر هوانیروز ارتش ماموریت تشکیل تیم اتش ، تخلیه مجروح و هلی برن نیروها را بر عهده داشت. قرارگاه قدس با مسئولیت عملیات پشتیبانی نزدیک در منطقه ابوالخصیب (ام الرصاص ) و قرارگاه نجف با مسئولیت عملیات پشتیبانی دور در منطقه سلیمانیه مسئولیت عملیات پشتیبانی فریب را عهده دار شدند.

در نهایت پس از ماه ها اموزش ،تدارکات ، شناسایی،اماده سازی منطقه،انتقال نیرو و... که بیشتر در پوشش نخلستان های جزیره ابادان انجام میشد . عملیات والفجر8 در ساعت 22:10 روز 20/11/1364 با رمز یا فاطمه الزهرا با عبور از اروند در حد فاصل خسرو اباد تا راس البیشه اغاز شد و پس از 78 روز جنگ تمام عیار شهر فاو و تاسیسات نفتی و روستاهای حومه ان به تصرف رزمندگان در امد و ضمن قطع ارتباط عراق با خلیج فارس و تصرف سه پایگاه موشکی زمین به دریا و پایگاه نیروی دریایی عراق ، امنیت کشتیرانی در شمال خلیج فارس و امکان تردد به بندر امام خمینی فراهم شد و نیروهای مسلح به شهر بندری ام القصر یک گام نزدیکتر شدند . در این عملیات قرارگاه خاتم2 ارتش متشکل از لشکرهای21 و 77 پیاده و لشکرهای 81 و 92 زرهی و تیپ55 هوابرد با انجام عملیات فریب در منطقه شلمچه و کوشک نیروهای دشمن را در شرق بصره درگیر و عملیات تلاش اصلی قرارگاه خاتم1 سپاه پاسداران را در شبه جزیره فاو تسهیل نمودند.

یادمان شهدای عملیات والفجر8 به یاد حماسه افرینان این عملیات در کنار رودخانه اروند و روبه روی شهر فاو میزبان پنج شهید گمنام این عملیات است.

منابع:
کتاب اطلس جغرافیای حماسی 1 (خوزستان در جنگ) صفحه 101